Slagingsdenken als systeemeffect
Waarom het bestaande opleidingsmodel leidt tot een structurele aantasting van verkeersveiligheid.
Vanuit systeemlogica is de huidige situatie verklaarbaar, maar blijft zij onbenoemd.
Wat zichtbaar wordt in ongevallenstatistieken is geen individueel falen, maar een voorspelbaar gevolg van een verkeerd ingerichte rijopleidingsketen.
Druk op slagingspercentages verarmt de opleiding
Wanneer succes primair wordt gedefinieerd als in één keer slagen, verschuift het professionele handelen van rijinstructeurs structureel:
* van de rijopleiding naar examenvoorbereiding.
* van inzicht naar reproduceerbare handelingen.
* van ontwikkeling naar afvinken van eisen.
Dit maakt rijinstructeurs niet minder bekwaam, maar functioneel armer: zij leveren wat het systeem beloont.
Kwaliteit wordt verward met efficiëntie
Hoge slagingspercentages zijn geen kwaliteitsindicator, maar een symptoom van een systeem dat opleidt voor het examen in plaats van voor het verkeer.
Dit is zichtbaar in de volgende zaken:
* examengerichte training.
* voorspelbare routes en situaties.
* conditionering op beoordelingsgedrag.
Zo verdwijnt het gebrek aan verkeersinzicht achter ogenschijnlijk succes.
Het profiel van de bestuurder na het examen
Beginnende bestuurders verlaten het opleidingssysteem met:
Voldoende vaardigheid voor het rijexamen,
* onvoldoende cognitief kader voor onverwachte situaties,
* beperkte zelfreflectie bij hogere snelheid en complexiteit.
Dit vormt geen probleem binnen het examencontext, maar wel daarbuiten.
Ongevallen als logisch systeemeffect
Wanneer:
Als eerste, als grote aantallen bestuurders slagen op minimale eisen,
Vervolgens doordat zelfoverschatting structureel ongeremd blijft,
En ervaring wordt opgedaan via fouten in het echte verkeer,
dan zijn stijgende ongevallen geen incidenten, maar statisch voorspelbare uitkomsten.
Waarom dit zelden expliciet wordt benoemd
Omdat erkenning zou betekenen dat:
* slagingspercentages geen valide kwaliteitsmaat zijn,
* rijinstructie als dominant model tekortschiet,
* verkeersveiligheid onlosmakelijk verbonden is met rijonderwijs en niet met de
rijopleiding.
Dat raakt gelijktijdig beleidskaders, marktbelangen en gevestigde routines.
Conclusie
Verkeersongevallen zijn daarmee niet uitsluitend het gevolg van “onoplettende bestuurders”, maar van een rijopleidingssysteem, geen onderwijssysteem, dat is ingericht op slagen, niet op begrijpen.
Zolang dat onderscheid niet expliciet wordt gemaakt, blijft het probleem verklaarbaar en structureel onopgelost.