Reactief of proactief? De stille denkfout in ons verkeersgedrag
“Je moet toch reageren in het verkeer”
Het klinkt logisch, bijna vanzelfsprekend.
Maar deze opmerking onthult en dieper probleem.
We zien verkeer te vaak als iets waarop we moeten reageren, in plaats van iets waarin we vooruitdenken.
Wie alleen reageert, loopt altijd één stap achter.
Een fietser die plotseling oversteekt, een automobilist die onverwacht remt.
Een proactieve bestuurder heeft die signalen al lang gezien, ingeschat en er mentaal op geanticipeerd.
Een reactieve bestuurder schrikt, remt hard en veroorzaakt juist daardoor gevaar.
De oorzaak?
De oorzaak die ligt (mogelijk) al bij de rijopleiding.
Veel mensen gaan naar een rijschool met maar één doel: het rijbewijs halen.
Niet om verkeersinzicht te ontwikkelen, niet om gedrag te begrijpen, maar om te slagen voor een rijexamen.
Rijscholen trainen (vaak) op reacties, niet op anticipatie.
Terwijl juist dat het verschil maakt tussen overleven in het verkeer en bijdragen aan een veilige verkeerscultuur.
Proactief rijden
Proactief rijden betekent: zien, denken en handelen voordat het nodig is.
Het is empathie tonen in het verkeer.
Vooruitkijken in plaats van afwachten.
Verantwoordelijkheid nemen voor wat kan gebeuren, niet alleen voor wat gebeurt.
Van rijles via MO49-rijonderwijs naar verkeerswijsheid
De invoering van MO49-rijonderwijs geeft de kans om dit patroon te doorbreken.
MO49 legt nadruk op zelfstandigheid, zelfreflectie en verkeersinzicht.
Precies de elementen die nodig zijn om van reactief (huidige rijopleiding) naar proactief rijgedrag, (rijonderwijs) te groeien.
De stap van rijles naar verkeerswijsheid vraagt meer dan een nieuw model.
Rijscholen moeten de ruimte krijgen én nemen om leerlingen te leren nadenken over gedrag, risico’s en het lezen van verkeerssituaties.
De overheid kan dit bewerkstelligen en ondersteunen door het CBR proactief rijgedrag expliciet te laten toetsen, bijvoorbeeld door scenario’s in het rijexamen op te nemen waarin vooruitdenken wordt beoordeeld.
En wij als weggebruikers kunnen daar zelf mee beginnen. Door niet alleen te kijken, maar te zien.
Door niet alleen te reageren, maar te anticiperen.
Want écht veilig verkeer begint niet bij betere remmen of snellere reflexen.
Het begint bij beter denken en dat begint bij onszelf.