Waarom leerlingen anders rijden op het rijexamen dan tijdens de rijles

Uitleg voor examinatoren en rijinstructeurs

Doel van dit artikel: glashelder maken waarom leerlingen tijdens het rijexamen opeens ander gedrag
vertonen dan in de rijles. 

De Kernboodschap
Niet de leerling faalt maar het systeem faalt.
Het huidige instructiemodel programmeert het brein van leerlingen achteraf (reactief) in plaats van vooraf (proactief).

Gevolg: zodra de druk toeneemt bij het examen, slaat het brein van de leerling dicht of gaat kunstmatig gedrag vertonen.

Waar het misgaat in de rijles de vier terugkerende patronen

Te veel uitleggen en corrigeren
Intentie
de instructeur wil helpen.
Realiteit
Tijdens de rijsnelheid zit het brein van de leerling al vol met kijken, sturen en beslissen.
Daardoor is extra uitleg overbelasting.
Resultaat
De leerling wacht op aanwijzingen. Geen zelfstandigheid, maar afhankelijkheid.

Helemaal niets zeggen
Intentie
“Laat de leerling het zelf oplossen.”
Realiteit
Stilte op het zwaarste moment voelt als in de steek gelaten worden.
Resultaat
Stress, blokkade, verkeerde beslissingen.
Dit lijkt faalangst, maar in werkelijkheid is het foute didactiek.

Het woord rijexamen als dreiging
Praktijk
“Als je dit doet, zak je.”
Effect
De leerling leert niet verkeer oplossend denken, maar examenkunstjes.
Resultaat
Zodra het examen start, blokkeert het brein of schakelt over naar onnatuurlijk gedrag.

Ingrijpen op de rem als ‘leermiddel’
Praktijk
Bij gevaar stapt de instructeur op de rem.
Effect
De leerling leert niets behalve schrikken.
Valkuil
De instructeur wordt trots op zijn ingrepen, maar de leerling rijdt om ingrepen te vermijden in plaats
van het verkeer op te lossen.
Gevaar
Daarentegen conditioneert het een verkeerd denkpatroon dat later in het verkeer levensgevaarlijk kan zijn
(bijv. hard remmen om een bumperklever te “straffen”).
Daarnaast, dit valt zelfs onder artikel 5 Wegenverkeerswet: gedragingen die gevaar of hinder veroorzaken.

Kernzin
Waar de instructeur trots is op zijn ingreep, verliest de leerling zelfstandigheid en stabiliteit.

Conclusie
De rijopleiding van vandaag levert examenrijders op maar geen verkeersdeelnemers.

De volgende keer: Wat gebeurt er tijdens het rijexamen en daarna