Waarom veel beginnende bestuurders meer risico lopen

En waarom dat niet ligt aan “jeugd”, bravoure of smartphones, maar wel aan hoe we leren autorijden.

Iedereen kent het beeld: zodra jongeren hun rijbewijs halen, zijn ze oververtegenwoordigd in verkeersongelukken.
Maar wat niemand weet: dat komt niet doordat beginnende bestuurders roekeloos zijn.
Het zit dieper.
Het zit in hoe we in Nederland leren autorijden.

En dat is een ongemakkelijke waarheid.

Het echte probleem: je leert vooral ‘doen wat de instructeur zegt’
De Nederlandse rijopleiding werkt al jarenlang volgens een vast instructiemodel, (WRM 1994).
Dat model draait om: de instructeur praat, de leerling voert uit.

Klinkt logisch, toch?
Maar psychologisch gebeurt er iets anders:
* Je leert uitvoeren, niet nadenken.
* Je leert reageren,  niet anticiperen.
* Je leert navolgen,  niet zelf beoordelen.
* Je ontwikkelt weinig risicoperceptie.
* Je leert nauwelijks omgaan met nieuwe situaties.

Eigenlijk train je jezelf om te rijden zolang iemand je vertelt wat te doen.

En dan gebeurt het gevaarlijke: het examen wordt gehaald… en het model valt weg.

Op het moment dat je slaagt, verdwijnt de instructeur uit de auto en daarmee het hele systeem waarop je brein weken of maanden heeft vertrouwd.

Je gaat van:
“Kijk doe dit, stuur nu, rem nu”
naar
“Los het zelf maar op.”

Maar je hebt die interne denkvaardigheden onvoldoende getraind.

Dus is het logisch dat beginnende bestuurders:
Als eerste: onzeker worden op drukke momenten.
Vervolgens: situaties verkeerd inschatten.
Daarna: over- of juist onderschatten.
En: slecht reageren op onverwachte situaties.
Tot slot: Fouten maken die ervaren bestuurders niet meer maken.

Dat is géén onkunde. Het is geen domheid.
Het is een mismatch tussen wat het verkeer vraagt en wat de rijles traint.

“Maar we hebben toch defensief rijden, zelfreflectie, navigatie rijden…?
Op papier wel.
De rijprocedure B zegt mooie dingen over zelfstandigheid en hogere-orde vaardigheden.
Maar in de praktijk lukt dat niet, omdat het onderliggende lesmodel dat soort vaardigheden juist blokkeert.

Het is alsof je iemand leert zwemmen… door te vertellen hoe hij moet bewegen, maar hem nooit zonder zwembandjes laat oefenen. 
Het ziet er goed uit, maar het werkt niet in het diepe water.

En zo ontstaat het hogere ongevalsrisico

Eigenlijk is het simpel:
Als eerste: de rijopleiding traint vooral uitvoeren.
Daarna: Veilig rijden vraagt zelfstandig denken.
En: zodra een beginnend bestuurder iets moet oplossen dat niet in de lesvoorbeelden zat…
Tot slot: gaat het vaker mis.

Het ongevalsrisico van beginnende bestuurders is dus geen raadsel.
Het is een logisch gevolg van het systeem.

Conclusie
Het is wel duidelijk dat je niet kunt verwachten dat bestuurders complexe verkeerssituaties veilig oplossen als ze die vaardigheid tijdens de rijopleiding nooit hebben geoefend.